Phân biệt cảm lạnh, cúm và viêm đường hô hấp trên trong mùa xuân

Mỗi khi thời tiết nồm ẩm, nhiều người bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như hắt hơi, sổ mũi, đau họng hoặc sốt nhẹ. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết mình đang bị cảm lạnh, cúm hay viêm đường hô hấp trên. Việc nhầm lẫn có thể dẫn đến chăm sóc sai cách, thậm chí làm bệnh kéo dài hoặc nặng hơn. Bài viết dưới đây giúp bạn phân biệt cảm lạnh và cúm cũng như nhận diện viêm đường hô hấp trên một cách rõ ràng, dễ áp dụng tại nhà.

Vì sao mùa xuân dễ gặp các bệnh hô hấp?

Mùa xuân, đặc biệt khi trời nồm, tạo điều kiện thuận lợi cho virus và vi khuẩn phát triển do:

• Độ ẩm không khí cao
• Nhiệt độ thay đổi thất thường
• Không gian trong nhà bí bách
• Sức đề kháng suy giảm sau mùa đông

Trong bối cảnh này, các bệnh hô hấp nhẹ rất dễ xuất hiện và có triệu chứng khá giống nhau, khiến nhiều người chủ quan hoặc xử lý chưa đúng.

Phân biệt cảm lạnh, cúm và viêm đường hô hấp trên qua triệu chứng

Thay vì nhìn vào một dấu hiệu đơn lẻ, bạn cần đánh giá tổng thể biểu hiện của cơ thể.

Cảm lạnh

Cảm lạnh thường do các virus thông thường gây ra và có xu hướng khởi phát từ từ. Người bệnh thường bắt đầu với cảm giác:

• Hắt hơi nhiều
• Sổ mũi trong
• Nghẹt mũi nhẹ
• Đau họng thoáng qua
• Hiếm khi sốt hoặc chỉ sốt nhẹ

Mức độ mệt mỏi của cảm lạnh thường không nhiều, người bệnh vẫn có thể sinh hoạt tương đối bình thường. Thời gian bệnh phổ biến khoảng 3–7 ngày và nguy cơ biến chứng thấp nếu chăm sóc tốt.

Cúm

Cúm cũng do virus nhưng diễn biến thường rầm rộ và nặng hơn cảm lạnh. Điểm đặc trưng giúp phân biệt cảm lạnh và cúm là cúm thường khởi phát rất đột ngột. Người bệnh có thể:

• Sốt cao nhanh (thường 38–40°C)
• Ớn lạnh rõ
• Đau nhức toàn thân
• Mệt lả, uể oải
• Đau đầu
• Ho khan

Khác với cảm lạnh, cúm khiến người bệnh mệt rõ rệt ngay từ 24 giờ đầu. Thời gian bệnh thường kéo dài 5–10 ngày và nguy cơ biến chứng (viêm phế quản, viêm phổi) cao hơn.

Viêm đường hô hấp trên

Đây là nhóm bệnh bao gồm viêm mũi, viêm họng, viêm amidan hoặc viêm xoang. Nguyên nhân có thể do virus hoặc vi khuẩn. Biểu hiện thường thấy gồm:

• Đau họng rõ rệt
• Nghẹt mũi kéo dài
• Ho (có thể có đờm)
• Có thể sốt nhẹ đến vừa
• Cảm giác vướng họng, khàn tiếng

Khởi phát có thể từ từ hoặc tương đối nhanh. Thời gian bệnh thường 5–14 ngày. Nếu do vi khuẩn, triệu chứng có xu hướng kéo dài và nặng hơn.

Dấu hiệu nhận biết nhanh tại nhà

Bạn có thể tự đánh giá bước đầu theo các gợi ý sau:

Nghi cảm lạnh khi:

• Hắt hơi và sổ mũi là triệu chứng nổi bật
• Ít sốt
• Người chỉ hơi mệt
• Bệnh tăng dần từ từ

Nghi cúm khi:

• Sốt cao đột ngột
• Đau nhức mình mẩy rõ
• Mệt rũ nhanh
• Ớn lạnh nhiều
• Ho khan

Nghi viêm đường hô hấp trên khi:

• Đau họng là triệu chứng chính
• Nghẹt mũi dai dẳng
• Ho kéo dài
• Có đờm hoặc khàn tiếng

Khi nào bệnh có thể chuyển nặng?

Dù ban đầu triệu chứng nhẹ, bạn cần đặc biệt lưu ý nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau:

• Sốt cao trên 38.5°C kéo dài hơn 2–3 ngày
• Ho tăng dần, ho sâu ngực
• Khó thở, thở nhanh
• Đau ngực khi ho hoặc hít sâu
• Đờm vàng xanh hoặc có mùi
• Mệt lả, ăn uống kém rõ rệt
• Triệu chứng không cải thiện sau 7 ngày

Đây có thể là dấu hiệu bệnh đang lan xuống đường hô hấp dưới và cần được thăm khám sớm.

Nhóm người dễ gặp biến chứng cần thận trọng

Một số đối tượng nên theo dõi sát hơn khi có triệu chứng hô hấp:

• Người trên 60 tuổi
• Trẻ nhỏ
• Phụ nữ mang thai
• Người có bệnh nền tim phổi
• Người suy giảm miễn dịch

Ở các nhóm này, cúm hoặc viêm hô hấp trên có thể diễn biến nhanh hơn bình thường.

Lưu ý chăm sóc ban đầu tại nhà

Nếu triệu chứng còn nhẹ, bạn có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ sau:

Nghỉ ngơi đầy đủ

• Ngủ sớm
• Hạn chế làm việc quá sức
• Tránh thức khuya khi đang bệnh

Uống đủ nước ấm

Nước giúp làm loãng dịch nhầy và giảm kích ứng họng. Nên ưu tiên nước ấm, canh nóng hoặc trà gừng loãng.

Giữ ấm vùng mũi họng

• Giữ ấm cổ khi ngủ
• Tránh gió quạt thổi trực tiếp
• Không tắm khuya khi đang mệt

Vệ sinh mũi họng đúng cách

• Súc họng nước muối sinh lý
• Rửa mũi khi nghẹt
• Đeo khẩu trang khi ra ngoài

Lưu ý: Không tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Nếu có triệu chứng mũi họng thì có thể sử dụng xịt rửa mũi thảo dược cho công dụng làm giảm tình trạng sổ mũi, sổ mũi kéo dài, nghẹt mũi, hắt hơi, ngứa mũi trong viêm mũi dị ứng, viêm mũi xoang, cảm cúm. Làm thông thoáng đường mũi xoang, đào thải dịch nhầy trong xoang mũi và xoang trán. Hỗ trợ làm giảm triệu chứng của viêm xoang, giúp làm giảm đau đầu, nhức hốc mắt do viêm xoang. Phòng tránh viêm đường hô hấp do virus, vi khuẩn, giúp giảm sự phụ thuộc vào thuốc co mạch và corticoid.

Đồng thời để tăng cường sức đề kháng, ngăn ngừa các bệnh do virus, vi khuẩn gây ra và hỗ trợ quá trình điều trị thêm hiệu quả thì có thể dùng thêm viên uống có chứa Xuyên tâm liên, Thanh hao hoa vàng, Đinh hương, Diếp cá, Gừng, Hoa Hòe, Mã đề, Hoàng cầm, Kế sữa và Đông trùng hạ thảo. Các thảo dược này với liều lượng thích hợp được kết hợp trong một sản phẩm sẽ có tác dụng hỗ trợ cải thiện, giảm nhẹ các bệnh do virus gây ra, đặc biệt các virus có hệ gen là ARN trong đó có viêm đường hô hấp.

Trong mùa xuân nồm ẩm, cảm lạnh, cúm và viêm đường hô hấp trên rất dễ bị nhầm lẫn do triệu chứng tương tự. Việc phân biệt cảm lạnh và cúm dựa vào mức độ sốt, mệt mỏi và tốc độ khởi phát sẽ giúp bạn xử lý đúng ngay từ đầu.