Bệnh tiêu chảy là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Trang chủ Thông tin hữu ích Bệnh tiêu hóa Bệnh tiêu chảy là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Khí hậu nóng ẩm ở Việt Nam là môi trường lý tưởng để mầm bệnh tiêu chảy bùng phát. Đặc biệt ở những khu vực đông dân cư, điều kiện vệ sinh không được đảm bảo. Trong đó, trẻ nhỏ và người già là đối tượng chiếm tỷ lệ bị tiêu chảy cao hơn cả, đồng thời mức độ nguy hiểm cũng nghiêm trọng hơn.

Bệnh tiêu chảy là gì

1. Tiêu chảy là gì?

Tiêu chảy trong tiếng Anh có tên là Diarrhea, được định nghĩa là tình trạng đi ngoài phân lỏng, chứa nhiều nhiều nước và nhiều hơn 3 lần một ngày.

Tùy thuộc vào thời gian mắc bệnh, cơ chế bệnh cũng như mức độ nghiêm trọng thì bệnh tiêu chảy được chia làm 2 dạng chính đó là tiêu chảy cấp tính và tiêu chảy mạn tính.

  • Bệnh tiêu chảy cấp tính: Tiêu chảy kéo dài trong một thời gian ngắn khoảng một vài ngày đến một tuần thì khỏi. Thông thường người bệnh bị tiêu chảy do cơ thể bị dị ứng thực phẩm, nước bị ô nhiễm, nhiễm khuẩn ( E.coli, tả, thương hàn…) hoặc do Rotavirus. >> Xem thêm: Biểu hiện của bệnh tiêu chảy rotavirus
  • Tiêu chảy mạn tính: Tình trạng bệnh kéo dài hơn 4 tuần và tái đi tái lại trong một khoảng thời gian dài. Kèm theo đó là các triệu chứng như: đau bụng, đầy hơi., buồn nôn, phân có máu… Nếu không có sự can thiệp và điều trị của y học thì người bệnh rất dễ bị suy nhược cơ thể và để lại nhiều biến chứng sau này.

2. Nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy?

Bản chất của bệnh tiêu chảy là cơ chế tự vệ của cơ thể để loại bỏ vi khuẩn ra ngoài. Bệnh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số nguyên nhân chính có thể kể đến là:

2.1. Nhiễm khuẩn đường ruột

Đây là nguyên nhân phổ biến và thường gặp nhất của các bệnh nhân tiêu chảy. Hiện tượng nhiễm khuẩn bắt nguồn do sự mất cân bằng đường ruột hay còn gọi là rối loạn vi sinh đường ruột. Vi khuẩn có hại xâm nhập và lấn át các vi khuẩn có lợi làm tiết ra độc tố gây nên tiêu chảy. Một số vi khuẩn, virus điển hình đó là Rotavirus, vi khuẩn Salmonella, Clostridium, khuẩn tụ cầu… có trong những thức ăn không đảm bảo vệ sinh mà bạn sử dụng. Trong đó Rotavirus chiến đến hơn 40% trường hợp các ca tiêu chảy ở trẻ em dưới 5 tuổi.

Ngoài ra, các vi khuẩn như E.coli, giun sán, ký sinh trùng còn có cơ hội đi vào cơ thể khi bạn ăn các loại đồ sống như tiết canh, gỏi, đồ tái, rau sống không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Đây cũng là một nguyên nhân gây ra tiêu chảy xuất phát từ chính sự chủ quan của người bệnh trong việc ăn uống

2.2. Vệ sinh kém

Vệ sinh kém không không chỉ làm tăng nguy cơ bị tiêu chảy cho bản thân mà còn khiến mầm bệnh sinh sôi, lây lan ra môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe những người xung quanh. Bởi vậy, những nguyên tắc vệ sinh cơ bản như rửa tay trước khi chế biến món ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh cần được thực hiện nghiêm túc.

2.3. Không dung nạp đường Lactose

Lactose là một loại đường có trong thành phần của sữa. Do đặc thù cơ địa mà một số người không có khả năng hấp thụ và tiêu hóa hoàn toàn lượng đường này. Từ đó, dẫn đến tình trạng bị tiêu chảy kéo dài hoặc đầy hơi sau khi sử dụng các sản phẩm từ sữa. Theo các nhà khoa học thì hiện tượng này là do thiếu hụt enzym Lactase được sản xuất trong ruột non khiến cơ thể không thể dung nạp Lactose.

>> Xem thêm: Cách uống sữa không bị tiêu chảy

2.4. Ngộ độc thực phẩm

Những thực phẩm bị ôi thiu, chưa được nấu chín, nhiễm độc hoặc chứa những chất phụ gia vượt quá mức quy định… đều có thể gây tiêu chảy. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời thì có thể nguy hiểm đến tính mạng.

2.5. Tác dụng phụ của thuốc kháng sinh

Đây là tác dụng ngoài ý muốn và thường bắt đầu khoảng 5 – 10 ngày sau khi điều trị bằng kháng sinh. Vì khi sử dụng thuốc kháng sinh kéo dài sẽ vô tình làm ảnh hưởng đến các vi khuẩn có lợi, phá vỡ sự cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tạo điều kiện cho hại khuẩn phát triển mạnh và gây tiêu chảy.

2.6. Một số bệnh lý về đường ruột

Các bệnh lý liên quan đến đường ruột có thể là tác nhân gây nên bệnh tiêu chảy mạn tính như: viêm loét đại tràng, hội chứng ruột kích thích, viêm ruột… khiến hệ tiêu hóa hoạt động không ổn định và rơi vào tình trạng rối loạn tiêu hóa với biểu hiện thường gặp là tiêu chảy, đau bụng, chướng hơi…

>> Xem thêm: Đau bụng tiêu chảy phải làm sao?

3. Yếu tố làm tăng nguy cơ bị tiêu chảy?

Bạn sẽ có nguy cơ cao trở thành “nạn nhân” của bệnh tiêu chảy, nếu vẫn giữ những thói quen thiếu khoa học. Cụ thể như sau

3.1. Không thường xuyên rửa tay bằng xà phòng

Tay là bộ phận hằng ngày tiếp xúc với rất nhiều đồ vật trong nhiều môi trường khác nhau, đồng nghĩa với việc chúng rất có thể đã tiếp xúc với mầm bệnh tiêu chảy và mang mầm bệnh từ chỗ này sang chỗ khác. Vì vậy, nếu không rửa tay với xà phòng thường xuyên, vi khuẩn sẽ theo đó đi vào đường tiêu hóa và gây bệnh.

3.2. Bảo quản thực phẩm không an toàn và hợp vệ sinh

Những thực phẩm chưa dùng đến hoặc thức ăn thừa nếu không được bảo quản khoa học cũng sẽ là mầm mống gây bệnh tiêu chảy. Cần phân chia khu để thực phẩm sống và thực phẩm chín để tránh nguy cơ nhiễm vi khuẩn chéo. Đồng thời cũng hạn chế việc tích trữ đồ ăn quá lâu trong điều kiện không đảm bảo.

3.3. Không làm sạch bếp thường xuyên

Đồ ăn sống, đồ ăn chín, dầu ăn, gia vị….rất dễ vương vãi trong quá trình nấu nướng. Do đó nên dọn dẹp và vệ sinh thường xuyên để ngăn ngừa vi khuẩn sinh sôi và bám vào đồ ăn.

3.4. Nguồn nước không sạch

Nguồn nước không sạch có thể là nguyên nhân gây tiêu chảy trên diện rộng. Khi nước dùng trong sinh hoạt hằng ngày bị ô nhiễm, vi khuẩn, ký sinh trùng gây bệnh sẽ theo đường tiêu hóa đi vào đường ruột và gây ra hiện tượng tiêu chảy.

4. Đối tượng nào có nguy cơ cao bị tiêu chảy?

Bệnh tiêu chảy không phân biệt độ tuổi, giới tính…vì vậy ai cũng có nguy cơ bị nhiễm bệnh. Tuy vậy, đối tượng có nguy cơ cao bị tiêu chảy thường là những người có lối sống không lành mạnh như sống gần người bị tiêu chảy nhưng không áp dụng biện pháp phòng bệnh, sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh, nguồn nước bị ô nhiễm, ăn đồ sống…. và trẻ nhỏ. Trong đó, trẻ nhỏ bị tiêu chảy vẫn chiếm phần trăm lớn hơn.

Theo khảo sát của Tổ chức Y tế thế giới vào năm 2009 thì bệnh tiêu chảy là nguyên nhân khiến 1,5 triệu trẻ em dưới 5 tuổi tử vong, đứng thứ hai trong số các bệnh gây tử vong nhiều nhất cho trẻ em trên khắp thế giới. Rõ ràng, bệnh tiêu chảy đã và đang ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và tính mạng của các em nhỏ. Và đây cũng là đối tượng chiếm tỷ lệ cao mắc phải bệnh này? Tại sao vậy?

Trẻ em đặc biệt là những bé dưới 5 tuổi do hệ tiêu hóa còn non yếu, đồng thời các chức năng đường ruột chưa được hoàn thiện nên rất dễ xảy ra trục trặc trong quá trình tiêu hóa, hấp thụ thức ăn. Ngoài ra, trẻ chưa chủ động được việc vệ sinh cá nhân, vì vậy rất khó kiểm soát vệ sinh của trẻ nếu không có người lớn ở đó. Chưa kể, các thói quen như mút tay, cho đồ chơi vào miệng… sẽ tạo cơ hội cho vi khuẩn, vi rút đi vào cơ thể. Đó chính là lý do tại sao trẻ em thường rất dễ bị tiêu chảy.

>> Xem thêm: Làm gì khi trẻ bị tiêu chảy?

5. Triệu chứng tiêu chảy thường gặp là gì?

Ở mỗi giai đoạn cũng như phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh mà triệu chứng của tiêu chảy cũng sẽ thay đổi khác nhau. Các biểu hiện thường thấy của bệnh là:

  • Tăng số lần đại tiện hoặc tiêu són, mót rặn
  • Phân lỏng hoặc toàn nước, phân có máu trong trường hợp tiêu chảy nhiễm trùng 
  • Đau bụng âm ỉ hoặc đau quặn
  • Buồn nôn hoặc nôn, chóng mặt, đau đầu
  • Đầy hơi, chướng bụng
  • Nước tiểu màu vàng đậm, hoặc rất ít hoặc không có nước tiểu
  • Da khô và lạnh tái
  • Mất nước, khát nước liên tục
  • Sốt kèm mệt mỏi, uể oải
  • Ít hay không có nước mắt khi khóc

6. Biện pháp chẩn đoán bệnh tiêu chảy

Để biết chính xác tình trạng bệnh cũng như có phác đồ điều trị tiêu chảy phù hợp thì bạn nên đi thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín. Tại đây, các bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh cũng như các loại thuốc đang sử dụng và thực hiện một số xét nghiệm để tìm ra nguyên nhân gây ra bệnh tiêu chảy như:

  • Xét nghiệm máu: Tìm ra nguyên nhân gây ra tiêu chảy đồng thời loại bỏ một số bệnh không liên quan
  • Xét nghiệm phân: Kiểm tra có vi khuẩn hoặc ký sinh trùng trong đường tiêu hóa gây ra tiêu chảy hay không.
  • Nội soi hậu môn và đại tràng sigma: Xét nghiệm này giúp bác sĩ tìm ra nguyên nhân gây tiêu chảy bằng bằng việc xem toàn bộ khung đại tràng và một phần của ruột non

7. Điều trị bệnh tiêu chảy như thế nào?

Đối với các trường hợp bị tiêu chảy nhẹ và kéo dài trong một vài ngày thì hầu hết sẽ tự khỏi khi điều chỉnh lại chế độ sinh hoạt khoa học. Trong các trường hợp còn lại, nếu bệnh tiêu chảy đã tiến triển nặng hơn và không có dấu hiệu hồi phục thì nên áp dụng một số các biện pháp điều trị như sau:

Bù nước và chất điện giải

Tình trạng chung đối với những bệnh nhân bị tiêu chảy đó là bị mất nước trầm trọng gây rối loạn điện giải. Vì vậy bù nước và chất điện giải được xem là việc quan trọng và cần thiết đầu tiên cần thực hiện. Ngoài việc uống nước đun sôi để nguội thì việc bổ sung dung dịch chất điện giải sẽ giúp cơ thể lấy lại cân bằng một cách nhanh chóng. Trong đó, dung dịch Oresol là chất điện giải được sử dụng phổ biến và cũng rất dễ mua ở các tiệm thuốc tây. Mặc khác, có thể uống nước cháo loãng, nước gạo rang, nước cơm… để bổ sung dưỡng chất vào cơ thể. Nếu bệnh nặng hơn, việc uống nước không đáp ứng đủ nhu cầu người bệnh thì nên đến các cơ sở y tế để truyền tĩnh mạch.

Uống thuốc tây

Thuốc tây được đánh giá là có tác dụng nhanh chóng trong việc làm giảm các triệu chứng của bệnh tiêu chảy như đau bụng, buồn nôn, nôn, sốt… Tuy nhiên, không nên lạm dụng thuốc tây, bởi rất dễ dẫn đến tình trạng rối loạn hệ vi sinh đường ruột. Đặc biệt với trẻ nhỏ, bố mẹ nên cân nhắc kỹ và tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi cho con sử dụng thuốc tây. Một lưu ý nhỏ là thuốc kháng sinh không có hiệu quả đối với bệnh tiêu chảy do virus gây nên.

Mẹo dân gian

Các bài thuốc dân gian trị tiêu chảy được truyền lại từ thời ông bà xa xưa như: lá ổi, nụ vối, vỏ cam, quýt… cũng đem lại những hiệu quả nhất định. Nhưng song song với đó, cũng nên theo dõi tình trạng bệnh để có những biện pháp can thiệp kịp thời nếu bệnh có tiến triển xấu đi.

Do thể trạng cũng như cấu tạo hệ tiêu hóa của trẻ em chưa được hoàn thiện và hồi phục nhanh như người lớn. Vì vậy, ngoài việc thực hiện các biện pháp trên thì các bậc phụ huynh cũng nên áp dụng các phương pháp điều trị khác phù hợp với trẻ như:

Bổ sung kẽm

Kẽm là thành phần rất cần thiết đối với những trẻ đang trong quá trình điều trị bệnh tiêu chảy. Bởi kẽm làm tăng khả năng miễn dịch, giúp cơ quan tiêu hóa phát triển và góp phần thiết lập lại quá trình hấp thu dinh dưỡng của đường ruột ở trẻ. Đồng thời kẽm sẽ tham gia làm giảm thời gian tiêu chảy, giảm số lần đi ngoài và lượng nước trong phân của trẻ.

Uống men vi sinh

Sử dụng men vi sinh sẽ giúp lập lại trạng thái cân bằng hệ vi sinh cho đường ruột. Đặc biệt, với những trường hợp bất dung nạp đường Lactose gây tiêu chảy thì men vi sinh sẽ giúp giải quyết điều đó. Tốt nhất, nên chọn loại men vi sinh chứa 2 thành phần vi khuẩn có lợi Probiotics và chất xơ hòa tan Prebiotics có nguồn gốc tự nhiên từ kim chi Hàn Quốc nên rất hiệu quả và an toàn đối với trẻ nhỏ, người già.

Trong đó, Probiotics giúp kích thích sự tăng trưởng, sản sinh các vi khuẩn có lợi, đóng vai trò như đội quân giúp đào thảo các vi sinh vật gây hại, tăng hệ miễn dịch, hỗ trợ quá trình tiêu hóa của trẻ, trung hòa các độc tố được tạo ra trong quá trình tiêu hóa thức ăn có hại cho đường ruột cũng như thúc đẩy quá trình tổng hợp các vitamin.

Prebiotics là chất xơ hòa tan có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa diễn ra thuận lợi hơn, hạn chế các trường hợp khó tiêu do đầy hơi, táo bón, tiêu chảy… Từ đó, giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru và thuận lợi hơn. Đặc biệt đây là nguồn thức ăn cần thiết để giúp lợi khuẩn khi được đưa tới đường ruột sẽ phát triển sinh sôi.

Sản phẩm men vi sinh được bào chế bằng công nghệ bao kép Lab2Pro là lựa tốt nhất cho người đang gặp các vấn đề về tiêu hóa. Nhờ công nghệ bào chế hiện đại này, lợi khuẩn Probiotics sẽ được giữ lại nguyên vẹn qua lớp bảo vệ kép, giúp chúng luôn ổn định không bị biến đổi hoặc hao hụt trong quá trình bào chế hay vận chuyển. Đồng thời khi vào cơ thể của trẻ thì sẽ phát huy hiệu quả tốt nhất. Chi tiết xem thêm sản phẩm tại đây.

8. Lời khuyên khi bị bệnh tiêu chảy

Theo lời khuyên từ các chuyên gia dinh dưỡng, để bệnh tiêu chảy nhanh chóng bình phục và ổn định bạn nên tuân thủ một số chế độ như:

8.1. Thực hiện chế độ ăn uống khoa học

Chế độ ăn uống khoa học có vai trò quan trọng trong việc quyết định đến kết quả điều trị tiêu chảy có thành công hay không. Trong quá trình điều trị, người bệnh chỉ nên ăn những thức ăn dễ tiêu hóa, ít dầu mỡ như cháo trắng, canh rau củ, súp… Điều này sẽ giúp hệ tiêu hóa làm việc nhẹ nhàng và nhanh chóng khỏe lại. Tuyệt đối, không sử dụng các đồ tươi sống, tái, đồ uống có cồn như bia rượu hoặc nước ngọt có ga… Có thể ăn thịt lạc, bánh mì, hoa quả ( không chua, không quá ngọt)… để bổ sung dưỡng chất, vitamin cho cơ thể.

>> Xem thêm: Bị tiêu chảy nên ăn gì?

8.2. Dành thời gian nghỉ ngơi

Trong thời gian bị tiêu chảy, cơ thể bạn sẽ bị mất nước nên còn khá yếu và mệt mỏi. Vì vậy nên tránh những hoạt động thể chất tiêu tốn nhiều sức lực, tiêu tốn năng lượng và gây mất nước nhiều hơn. Vì vậy, cần dành nhiều thời gian để nghỉ ngơi, lấy lại sức là lời khuyên thiết thực cho bạn lúc này.

8.3. Giữ vệ sinh cá nhân

Việc giữ vệ sinh cá nhân, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm không thể lơ là. Cần sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đồ ăn cần được đun chín. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng trước khi nấu ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh

9. Phòng ngừa bệnh tiêu chảy ngay hôm nay

Để đẩy lùi bệnh tiêu chảy ra khỏi cộng đồng thì cần sự chung tay, góp sức của tất cả mọi người dân:

  • Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng
  • Tích cực vệ sinh không gian sống và môi trường sống xung quanh
  • Thực hiện an toàn vệ sinh thực phẩm
  • Giữ gìn, bảo vệ nguồn nước và sử dụng nước sạch
  • Tiêm phòng đầy đủ cho trẻ theo quy định
  • Nếu bị bệnh tiêu chảy cần cách ly với mọi người và xử lý phân sau mỗi lần đi tiêu để phòng ngừa lây chéo

Có thể hiện nay nhiều người còn xem nhẹ và chủ quan với bệnh tiêu chảy. Nhưng đối với trẻ em thì đây lại là một căn bệnh nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như sự phát triển của trẻ. Các biện pháp điều trị áp dụng được với người lớn chưa chắc đã phù hợp với trẻ. Trong khi đó sức khỏe đường ruột của bé mới thực sự quan trọng. Bởi vậy, cha mẹ cần nâng cao hệ miễn dịch đường ruột bằng cách bổ sung lợi khuẩn từ men vi sinh để giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tăng hấp thu dinh dưỡng, cải thiện tiêu hóa và phòng ngừa bệnh tật hiệu quả. Cha mẹ có thể lắng nghe chương trình tư vấn cách đẩy lùi bệnh tiêu chảy hiệu quả với sự tham gia của các bác sĩ chuyên khoa TẠI ĐÂY.

Bài viết liên quan:


Theo dõi chúng tôi trên Zalo: