Cúm có nguy hiểm không và khi nào cúm có thể trở nặng?

Cúm không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Phần lớn người mắc cúm sẽ hồi phục trong khoảng một tuần mà không cần điều trị y tế đặc biệt. Tuy nhiên, cúm vẫn có thể gây biến chứng nặng, nhập viện hoặc thậm chí đe dọa tính mạng, đặc biệt ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao. Điều quan trọng không phải là lo lắng vì mọi trường hợp cúm đều nguy hiểm, mà là biết cách nhận diện khi bệnh không còn diễn biến theo hướng thông thường.

1. Khi nào cúm cần đặc biệt lưu ý?

Nếu đang mắc hoặc nghi mắc cúm, cần chú ý khi xuất hiện:

• Khó thở hoặc hụt hơi
• Đau hoặc tức ngực kéo dài
• Chóng mặt nhiều, lú lẫn hoặc khó đánh thức
• Co giật
• Không đi tiểu hoặc có dấu hiệu mất nước
• Đau cơ dữ dội
• Yếu nhiều, đi lại không vững
• Sốt hoặc ho đã giảm nhưng sau đó quay trở lại hoặc nặng hơn
• Bệnh mạn tính đang có xu hướng xấu đi

Ở trẻ em, các dấu hiệu như thở nhanh, khó thở, môi hoặc mặt tím tái, lồng ngực co lõm khi thở, đau ngực, mất nước, không tỉnh táo hoặc co giật cần được đưa đi khám ngay.

1. 2. Vì sao cúm có thể nguy hiểm?

Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp do virus cúm gây ra. Phần lớn trường hợp diễn biến nhẹ và tự hồi phục. Tuy nhiên, ở một số người, virus cúm có thể gây biến chứng tại đường hô hấp hoặc làm tình trạng bệnh nền trở nên nặng hơn. Theo WHO cúm có thể gây bệnh nặng hoặc tử vong, đặc biệt ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao. Trong trường hợp nặng, cúm có thể dẫn đến viêm phổi và nhiễm trùng huyết.

1.3. Biến chứng cúm thường gặp là gì?

Một trong những biến chứng đáng chú ý nhất của cúm là viêm phổi. Viêm phổi có thể xảy ra do chính virus cúm hoặc do đồng nhiễm/nhiễm khuẩn thứ phát. Trong trường hợp nặng, biến chứng tại phổi có thể dẫn đến tổn thương phổi cấp, suy hô hấp hoặc hội chứng suy hô hấp cấp.

Ngoài phổi, cúm còn có thể liên quan đến:

• Viêm tai giữa hoặc nhiễm trùng xoang
• Làm nặng thêm bệnh hen hoặc bệnh phổi mạn tính
• Làm nặng thêm bệnh tim mạch
• Viêm cơ tim
• Viêm não
• Viêm cơ nặng
• Mất nước
• Nhiễm trùng huyết
• Suy đa cơ quan trong trường hợp rất nặng

Không phải người mắc cúm nào cũng gặp những biến chứng này. Đây là những biến chứng có thể xảy ra và cần được nhận diện khi bệnh diễn biến bất thường.

2. Dấu hiệu cúm trở nặng ở người lớn

Một số dấu hiệu cần được đặc biệt lưu ý ở người lớn gồm:

Khó thở hoặc hụt hơi

Nếu người bệnh cảm thấy khó thở khi nghỉ, khó thở tăng dần hoặc không thể hít thở bình thường, đây không còn là triệu chứng nên tiếp tục tự theo dõi tại nhà.

Đau hoặc tức ngực kéo dài

Đau hoặc cảm giác đè nặng ở ngực kéo dài là dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá y tế.

Lú lẫn hoặc khó đánh thức

Người bệnh trở nên lú lẫn, phản ứng chậm bất thường, chóng mặt kéo dài hoặc khó đánh thức là những dấu hiệu nghiêm trọng.

Không đi tiểu

Lượng nước tiểu giảm rõ hoặc không đi tiểu có thể là dấu hiệu mất nước hoặc tình trạng toàn thân đang xấu đi.

Yếu nhiều hoặc đi lại không vững

Nếu người bệnh yếu đến mức khó đứng, đi lại không vững hoặc đau cơ dữ dội, cần được đánh giá.

Sốt hoặc ho quay trở lại và nặng hơn

Đây là một dấu hiệu rất đáng chú ý. Ví dụ:

• Ngày 1–3: Sốt, ho, đau mỏi.
• Ngày 4–5: Sốt giảm, người bắt đầu khỏe hơn.
• Sau đó: Sốt trở lại, ho nhiều hơn, khó thở hoặc đau ngực xuất hiện.

Diễn biến “đỡ rồi lại nặng” không nên bị bỏ qua. Sốt hoặc ho đã cải thiện nhưng sau đó quay trở lại hoặc nặng lên là dấu hiệu cảnh báo cần được chăm sóc y tế.

3. Dấu hiệu cúm nguy hiểm ở trẻ em

Trẻ nhỏ có thể không mô tả chính xác cảm giác khó chịu như người lớn. Vì vậy, cha mẹ cần quan sát cả biểu hiện và nhịp thở của trẻ. Cần đưa trẻ đi khám ngay khi có những dấu hiệu như:

• Thở nhanh hoặc khó thở
• Môi hoặc mặt có màu xanh tím
• Lồng ngực co lõm theo từng nhịp thở
• Đau ngực
• Đau cơ dữ dội khiến trẻ không muốn đi lại
• Không tiểu trong khoảng 8 giờ, miệng khô, không có nước mắt khi khóc
• Trẻ không tỉnh táo hoặc ít tương tác bất thường
• Co giật
• Sốt rất cao không kiểm soát được bằng thuốc hạ sốt phù hợp
• Sốt hoặc ho đã cải thiện nhưng quay trở lại hoặc nặng hơn
• Bệnh mạn tính của trẻ trở nên nặng hơn

Đặc biệt, trẻ dưới 12 tuần tuổi có bất kỳ cơn sốt nào cũng cần được đánh giá y tế ngay.

4. Ai có nguy cơ bị cúm nặng hơn?

Cúm có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai, kể cả người khỏe mạnh. Tuy nhiên, một số nhóm có nguy cơ cao bị biến chứng hơn:

• Người từ 65 tuổi trở lên
• Trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi và trẻ dưới 2 tuổi
• Phụ nữ mang thai
• Người mắc bệnh mạn tính
• Người mắc bệnh tim hoặc bệnh phổi
• Người mắc hen
• Người mắc đái tháo đường
• Người suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng một số thuốc làm suy giảm miễn dịch
• Một số người mắc bệnh lý thần kinh, chuyển hóa hoặc các bệnh mạn tính khác

Ở những nhóm này, khi xuất hiện triệu chứng cúm, không nên chờ bệnh kéo dài nhiều ngày mới liên hệ cơ sở y tế.

5. Hết sốt rồi nhưng sốt lại có nguy hiểm không?

Đây là tình huống nhiều người dễ bỏ qua. Thông thường, người mắc cúm sẽ cải thiện dần. Sốt và các triệu chứng toàn thân giảm theo thời gian. Nhưng nếu sốt giảm → người khỏe hơn → sau đó sốt trở lại hoặc ho giảm → sau đó ho tăng rõ rệt thì cần chú ý.

Điều này không có nghĩa chắc chắn đã xảy ra biến chứng, nhưng là lý do để người bệnh được đánh giá lại, đặc biệt nếu đồng thời xuất hiện khó thở, đau ngực hoặc suy kiệt. Tình trạng sốt hoặc ho cải thiện nhưng sau đó quay trở lại hoặc nặng hơn vào nhóm dấu hiệu cảnh báo biến chứng cúm.

6. Cúm bao lâu thì cần đi khám

Không có một con số ngày duy nhất áp dụng cho tất cả mọi người. Người khỏe mạnh mắc cúm nhẹ có thể hồi phục tại nhà. Đa số người hồi phục khỏi sốt và các triệu chứng khác trong khoảng một tuần. Người có triệu chứng nhẹ có thể nghỉ ngơi, uống đủ nước và điều trị triệu chứng phù hợp. Tuy nhiên, nếu triệu chứng trở nên nặng hơn, cần tìm kiếm chăm sóc y tế. Hãy quan tâm sau 5 ngày, tình trạng tốt lên hay xấu đi. Nếu đang tốt lên, đó thường là tín hiệu tích cực. Nếu triệu chứng không cải thiện, ngày càng nặng hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, nên đi khám.

7. Làm gì để giảm nguy cơ cúm diễn biến nặng?

Không có cách nào đảm bảo mọi trường hợp cúm đều nhẹ, nhưng có những biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc và giảm nguy cơ bệnh nặng.

• Tiêm vaccine cúm: Tiêm vacxin là biện pháp tốt nhất để phòng cúm và giảm nguy cơ bệnh nặng. Do virus cúm liên tục biến đổi, vaccine được cập nhật và khuyến nghị tiêm hằng năm.
• Phát hiện sớm triệu chứng: Đặc biệt với người thuộc nhóm nguy cơ cao, việc nhận biết triệu chứng sớm giúp chủ động liên hệ cơ sở y tế và cân nhắc điều trị phù hợp.
• Nghỉ ngơi và uống đủ nước: Người mắc cúm nhẹ nên nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi diễn biến triệu chứng.
• Hạn chế lây cho người khác: Khi bị cúm, nên ở nhà nếu có thể, hạn chế tiếp xúc gần và chú ý vệ sinh tay, vệ sinh hô hấp, thông khí không gian sống.

Có thể tăng sức đề kháng cho bạn và gia đình từ thực phẩm ăn hàng ngày hoặc chọn dùng sản phẩm tăng sức đề kháng, khả năng miễn dịch từ thảo dược vừa an toàn vừa hiệu quả. Sản phẩm này có chứa các thảo dược quen thuộc như Xuyên tâm liên, Thanh hao hoa vàng, Đinh hương, Diếp cá, Gừng, Hoa Hòe, Mã đề, Hoàng cầm, Kế sữa và Đông trùng hạ thảo… sẽ có tác dụng tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ giảm nguy cơ mắc bệnh do vi khuẩn, virus, do sức đề kháng kém gây ra. Trong đó hỗn hợp Xuyên tâm liên, Thanh hao hoa vàng, Đinh hương được bào chế dưới dạng hạt có kích thước nanomet có tác dụng hiệp đồng giúp ức chế mạnh virus. Khi kết hợp với các thành phần khác như Diếp cá, Gừng, Hoa Hòe, Mã đề, Hoàng cầm, Kế sữa và Đông trùng hạ thảo sẽ có tác dụng hỗ trợ cải thiện, giảm nhẹ các bệnh do virus gây ra, đặc biệt các virus có hệ gen ARN. 

Cúm phần lớn không nguy hiểm ở người khỏe mạnh và thường tự cải thiện trong khoảng một tuần. Tuy nhiên không nên chủ quan hãy theo lắng nghe cơ thể và đi viện ngay nếu tình trạng bệnh không cải thiện.