Bị cúm nên làm gì trong 24 giờ đầu?

Trong 24 giờ đầu khi xuất hiện triệu chứng cúm, điều quan trọng là nghỉ ngơi, uống đủ nước, hạn chế tiếp xúc với người khác, theo dõi diễn biến triệu chứng và đánh giá sớm nguy cơ nếu thuộc nhóm dễ bị cúm nặng. Với người có nguy cơ cao hoặc đang bị bệnh nặng, nên liên hệ nhân viên y tế sớm để được đánh giá việc điều trị, bởi thuốc kháng virus có lợi ích tốt nhất khi bắt đầu sớm, lý tưởng trong 48 giờ đầu.

1. 24 giờ đầu bị cúm nên làm gì?

Nếu vừa xuất hiện các triệu chứng nghi cúm như sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau mỏi người, mệt nhiều, ho, đau họng hoặc sổ mũi, bạn có thể bắt đầu bằng các bước:

• Nghỉ ngơi và hạn chế hoạt động gắng sức.
• Uống đủ nước và bổ sung chất lỏng thường xuyên.
• Ở nhà, hạn chế tiếp xúc gần với người khác để giảm nguy cơ lây bệnh.
• Theo dõi nhiệt độ và các triệu chứng chính.
• Chăm sóc các triệu chứng gây khó chịu theo hướng dẫn phù hợp.
• Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao, liên hệ bác sĩ sớm.
• Nếu xuất hiện dấu hiệu cảnh báo như khó thở, đau ngực, lú lẫn hoặc mất nước, cần được chăm sóc y tế kịp thời.

2. Đừng cố “gồng” để tiếp tục làm việc

Một trong những phản ứng thường gặp khi mới bị cúm là chắc chỉ cảm nhẹ thôi, cố làm nốt hôm nay. Nhưng nếu cơ thể đang xuất hiện sốt, đau mỏi, rét run, mệt nhiều hoặc ho rõ, việc tiếp tục làm việc với cường độ cao không phải lựa chọn phù hợp.

WHO khuyến nghị người mắc cúm nên nghỉ ngơi và uống nhiều nước; đa số người sẽ hồi phục mà không cần chăm sóc y tế đặc biệt. Trong ngày đầu, hãy giảm những hoạt động không cần thiết. Nếu có thể:

• Nghỉ làm hoặc giảm khối lượng công việc.
• Hạn chế tập luyện nặng.
• Ưu tiên ngủ và nghỉ.
• Không cố thức khuya để hoàn thành công việc.
• Cho cơ thể thời gian hồi phục.

Đặc biệt, nếu bạn đang sốt hoặc mệt nhiều, đừng coi việc “vẫn cố đi làm được” là bằng chứng cho thấy bệnh nhẹ.

3. Uống đủ nước – nhưng đừng ép uống quá mức

Sốt, ra mồ hôi, ăn uống kém hoặc thở bằng miệng khi nghẹt mũi có thể khiến cơ thể dễ thiếu nước hơn. Vì vậy, khi bị cúm, hãy chủ động uống nước trong ngày. Có thể lựa chọn:

• Nước lọc
• Nước ấm
• Canh, súp
• Các loại chất lỏng phù hợp khác

Nếu đau họng hoặc ho khiến uống nước khó chịu, có thể chia thành nhiều lần nhỏ thay vì uống một lượng lớn cùng lúc. Mục tiêu là duy trì đủ nước, không phải uống càng nhiều càng tốt. Nếu có dấu hiệu mất nước như tiểu rất ít, khô miệng nhiều, chóng mặt hoặc tình trạng toàn thân xấu đi, cần được đánh giá y tế.

4. Ăn uống thế nào trong ngày đầu bị cúm?

Khi bị cúm, một số người giảm cảm giác thèm ăn hoặc thấy ăn uống khó khăn vì đau họng, mệt hoặc sốt. Không nhất thiết phải cố ăn thật nhiều, thay vào đó, có thể ưu tiên những món:

• Mềm, dễ ăn
• Có đủ năng lượng
• Có nguồn protein phù hợp
• Có rau củ, trái cây theo khả năng dung nạp
• Có thêm nước hoặc chất lỏng

Ví dụ có thể lựa chọn cháo thịt, súp, canh, cơm mềm hoặc các món gia đình dễ ăn. Nếu ăn một bữa lớn khó chịu, có thể chia thành nhiều bữa nhỏ. Điều quan trọng là đừng để tình trạng mệt và sốt kéo theo việc ăn uống quá kém trong nhiều ngày.

5. Theo dõi triệu chứng thay vì chỉ đo nhiệt độ

Nhiệt độ cơ thể là một thông tin hữu ích, nhưng không phải yếu tố duy nhất cần theo dõi. Trong 24 giờ đầu, hãy chú ý:

• Nhiệt độ: Có sốt không, sốt diễn biến thế nào?
• Hô hấp: Có khó thở, hụt hơi hay đau ngực không?
• Toàn thân: Mức độ mệt, đau đầu, đau mỏi có tăng lên không?
• Ăn uống: Có uống được nước và ăn được không?
• Tri giác: Có tỉnh táo, sinh hoạt bình thường hay xuất hiện lú lẫn bất thường?
• Diễn biến: Triệu chứng đang ổn định, giảm dần hay tăng nhanh?

Việc theo dõi này đặc biệt quan trọng với người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

6. Chăm sóc các triệu chứng khó chịu như thế nào?

Với cúm nhẹ, điều trị thường tập trung vào giảm triệu chứng và hỗ trợ cơ thể hồi phục, ví dụ:

• Nếu sốt hoặc đau nhức, có thể sử dụng thuốc hạ sốt/giảm đau phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hoặc thông tin sử dụng của thuốc.
• Nếu đau họng, có thể uống nước phù hợp, nghỉ giọng và chú ý giữ ẩm vùng họng.
• Nếu nghẹt hoặc chảy nước mũi, có thể chú ý vệ sinh mũi và giữ môi trường không khí dễ chịu.
• Nếu ho, ưu tiên uống đủ nước, nghỉ ngơi và theo dõi diễn biến.

Không nên tự ý phối hợp quá nhiều thuốc cảm cúm cùng lúc vì có thể gặp tình trạng trùng hoạt chất hoặc sử dụng thuốc không phù hợp với bệnh nền, tuổi, thai kỳ hoặc các thuốc đang dùng.

7. Có cần uống kháng sinh ngay khi bị cúm?

Cúm do virus cúm gây ra, kháng sinh có tác dụng với một số bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn, không điều trị được virus cúm. Vì vậy, việc tự mua kháng sinh ngay khi vừa sốt, ho hoặc đau họng không phải cách xử lý cúm thông thường. Kháng sinh chỉ có thể được sử dụng khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ có nhiễm khuẩn cần điều trị.

8. 24 giờ đầu có phải thời điểm quan trọng để dùng thuốc kháng virus?

CDC cho biết thuốc kháng virus có hiệu quả tốt nhất khi bắt đầu trong 1–2 ngày đầu sau khi triệu chứng bắt đầu. Thuốc có thể làm bệnh nhẹ hơn, rút ngắn thời gian mắc bệnh và có thể giúp giảm một số biến chứng. WHO cũng khuyến nghị người có nguy cơ cao hoặc có triệu chứng nặng được điều trị thuốc kháng virus càng sớm càng tốt; lợi ích tốt nhất khi điều trị sớm, lý tưởng trong khoảng 48 giờ đầu.

Những người cần đặc biệt lưu ý gồm:

• Phụ nữ mang thai
• Trẻ nhỏ
• Người từ 65 tuổi trở lên
• Người mắc bệnh mạn tính
• Người suy giảm miễn dịch
• Người có triệu chứng nặng hoặc bệnh đang tiến triển

Nếu thuộc nhóm này và vừa xuất hiện triệu chứng nghi cúm, nên liên hệ bác sĩ sớm thay vì chờ vài ngày xem bệnh có tự khỏi không. Lưu ý không tự mua thuốc kháng virus để sử dụng nếu chưa được nhân viên y tế đánh giá và hướng dẫn.

Bạn có thể chọn tăng sức đề kháng để phòng bệnh và giúp thời gian điều trị ngắn lại nếu có mắc những bệnh do virus, vi khuẩn gây ra như mắc cúm hay cảm lạnh bằng viên uống thảo dược có chứa các thảo dược quen thuộc như Xuyên tâm liên, Thanh hao hoa vàng, Đinh hương, Diếp cá, Gừng, Hoa Hòe, Mã đề, Hoàng cầm, Kế sữa và Đông trùng hạ thảo… giúp tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ giảm nguy cơ mắc bệnh do vi khuẩn, virus, do sức đề kháng kém gây ra. Trong đó hỗn hợp Xuyên tâm liên, Thanh hao hoa vàng, Đinh hương được bào chế dưới dạng hạt có kích thước nanomet có tác dụng hiệp đồng giúp ức chế mạnh virus. Khi kết hợp với các thành phần khác như Diếp cá, Gừng, Hoa Hòe, Mã đề, Hoàng cầm, Kế sữa và Đông trùng hạ thảo sẽ có tác dụng hỗ trợ cải thiện, giảm nhẹ các bệnh do virus gây ra, đặc biệt các virus có hệ gen ARN. 

24 giờ đầu khi xuất hiện triệu chứng cúm là thời điểm nên nghỉ ngơi, uống đủ nước, chăm sóc triệu chứng và hạn chế tiếp xúc, theo dõi diễn biến để không bỏ qua những dấu hiệu cho thấy bệnh đang trở nặng.