Ghi nhớ cách bảo vệ hệ hô hấp khi gió lạnh tràn về

Khi gió mùa bắt đầu ùa về, không chỉ thời tiết thay đổi mà sức khỏe hô hấp của người già và trẻ nhỏ cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Các bệnh như viêm họng, viêm phế quản, cảm cúm, ho kéo dài, hen suyễn tái phát xuất hiện ngày càng nhiều. Vậy làm sao để bảo vệ đường hô hấp, tăng sức đề kháng tự nhiên, giúp cả gia đình vượt qua mùa lạnh khỏe mạnh.

1. Vì sao mùa lạnh là “ác mộng” của hệ hô hấp?

Khi nhiệt độ giảm đột ngột, niêm mạc đường hô hấp (mũi, họng, phế quản) bị co lại, giảm khả năng tiết chất nhầy bảo vệ. Không khí lạnh và khô làm giảm hoạt động của lông mao, khiến virus và vi khuẩn dễ dàng xâm nhập, gây ra hàng loạt bệnh lý hô hấp. Đặc biệt ở người già, sức đề kháng yếu, phổi lão hóa và ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên khả năng tự bảo vệ kém. Chỉ cần tiếp xúc với gió lạnh, uống nước lạnh hay ra ngoài trời khi chưa đủ ấm là dễ ho, hắt hơi, sổ mũi, viêm họng hoặc viêm phế quản. Ngoài ra, ô nhiễm không khí và khói bụi mùa đông là “chất xúc tác” khiến bệnh hô hấp tái phát và nặng hơn.

2. Giữ ấm đúng cách – Bước đầu tiên để bảo vệ phổi

Nhiều người cho rằng chỉ cần mặc thật ấm là đủ, nhưng giữ ấm đúng cách mới thực sự quan trọng:

• Giữ ấm vùng cổ, ngực, bàn chân, bàn tay và mũi họng. Đây là những vị trí dễ mất nhiệt, ảnh hưởng trực tiếp đến đường thở.
• Khi ngủ, tránh hướng quạt hoặc máy sưởi trực tiếp vào người. Không nên đóng kín cửa hoàn toàn vì dễ gây bí, khô và tích tụ vi khuẩn.
• Không ra ngoài đột ngột khi chênh lệch nhiệt độ trong nhà và ngoài trời lớn. Hãy chờ 3–5 phút cho cơ thể thích nghi trước khi ra gió lạnh.
• Trước khi ra ngoài buổi sáng hãy súc miệng bằng nước muối ấm và uống 1 cốc nước ấm nhỏ để làm ấm họng, giúp giảm nguy cơ viêm họng và khan tiếng.

3. Dinh dưỡng “vàng” giúp phổi và niêm mạc hô hấp khỏe mạnh

Một chế độ ăn cân bằng sẽ giúp tăng cường miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh hô hấp:

• Tăng thực phẩm giàu vitamin C: Cam, bưởi, kiwi, ớt chuông đỏ giúp tăng sức đề kháng, kháng virus.
• Bổ sung vitamin A, E: Cà rốt, bí đỏ, hạt hướng dương giúp bảo vệ niêm mạc họng và phế quản.
• Omega-3 từ cá hồi, cá thu, hạt óc chó: giúp chống viêm, bảo vệ tế bào phổi.
• Tăng thực phẩm ấm, giàu năng lượng: Cháo gừng, súp gà, canh hầm giúp cơ thể giữ nhiệt tốt hơn.

Đặc biệt, uống đủ nước ấm (1,5–2 lít/ngày) giúp làm ẩm niêm mạc mũi họng, tránh khô rát và giảm ho.

4. Duy trì thói quen vệ sinh mũi – họng mỗi ngày

Theo các chuyên gia tai mũi họng, rửa mũi họng hằng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý hoặc xịt thảo dược giúp loại bỏ bụi bẩn, virus và chất nhầy tích tụ.

• Với trẻ nhỏ, nên rửa mũi nhẹ nhàng, tránh bơm rửa mạnh.
• Với người lớn tuổi, có thể dùng dung dịch xịt rửa chứa thảo dược (như bạc hà, gừng, gừng núi, trầu không) giúp làm sạch sâu và giảm viêm.

Lưu ý không nên lạm dụng thuốc nhỏ mũi có chứa corticoid hoặc chất co mạch, vì dễ gây khô niêm mạc, phụ thuộc thuốc.

5. Tập thở – bí quyết đơn giản nhưng hiệu quả giữ phổi khỏe

Các bài tập thở giúp tăng dung tích phổi, làm ấm đường thở và cải thiện lưu thông khí. Một vài bài tập đơn giản có thể thực hiện mỗi ngày:

• Hít sâu bằng mũi – thở ra chậm bằng miệng: Giúp phổi hoạt động tối ưu, tăng trao đổi oxy.
• Tập thở bụng: Đặt tay lên bụng, hít sâu cho bụng phồng lên, thở ra từ từ.
• Hát hoặc đọc to cũng là một cách luyện thở hiệu quả, giúp phổi hoạt động linh hoạt.

Ngoài ra, tập yoga hoặc đi bộ nhẹ 20–30 phút/ngày giúp lưu thông khí huyết, tăng khả năng đề kháng.

6. Không gian sống trong lành – “tấm khiên” bảo vệ đường thở

Một môi trường sống sạch, ấm, đủ ẩm sẽ giúp hệ hô hấp luôn khỏe mạnh:

• Giữ độ ẩm không khí 50–60% bằng máy tạo ẩm hoặc chậu nước nhỏ trong phòng.
• Trồng thêm cây xanh (lưỡi hổ, nha đam, lan ý) giúp lọc bụi và khử độc không khí.
• Vệ sinh chăn, gối, rèm cửa, điều hòa định kỳ 2 tuần/lần để loại bỏ nấm mốc, vi khuẩn.

Lưu ý hạn chế đốt than tổ ong, hun khói, sử dụng nến thơm trong phòng kín vì sẽ làm tăng khí CO2 và khói bụi gây hại cho phổi.

7. Hỗ trợ tăng sức đề kháng và làm sạch hô hấp từ thảo dược

Bên cạnh chế độ sinh hoạt khoa học nên bổ sung thêm sản phẩm hỗ trợ hô hấp tự nhiên, đặc biệt cho trẻ nhỏ, người già, người hay viêm họng hoặc ho kéo dài. Hàng này nên rửa mũi bằng xịt rửa thảo dược giúp làm sạch bụi bẩn, dị nguyên, giảm khô mũi và ngăn vi khuẩn xâm nhập. Xịt rửa trẻ em sẽ có Natri clorid, natri benzoat, polysorbate, tinh dầu tràm. Xịt rửa mũi người lớn có Natri clorid, natri benzoat, polysorbate, tinh dầu bạc hà, nước tinh khiết. Xịt rửa làm sạch xoang mũi giúp ngăn ngừa và làm giảm các triệu chứng của viêm mũi dị ứng như ngạt mũi, chảy nước mũi làm thông thoáng đường thở, đào thải dịch nhầy và loại bỏ tác nhân gây viêm mũi xoang; hỗ trợ, làm giảm triệu chứng của viêm mũi, viêm xoang, giúp làm giảm đau đầu, nhức hốc mắt do viêm xoang; phòng ngừa sổ mũi, ngạt mũi, viêm mũi xoang, phòng tránh các bệnh đường hô hấp.

Đồng thời có thể dùng xịt mũi cho công dụng làm giảm tình trạng sổ mũi, sổ mũi kéo dài, nghẹt mũi, hắt hơi, ngứa mũi trong viêm mũi dị ứng, viêm mũi xoang, cảm cúm. Làm thông thoáng đường mũi xoang, đào thải dịch nhầy trong xoang mũi và xoang trán. Hỗ trợ làm giảm triệu chứng của viêm xoang, giúp làm giảm đau đầu, nhức hốc mắt do viêm xoang. Phòng tránh viêm đường hô hấp do virus, vi khuẩn, giúp giảm sự phụ thuộc vào thuốc co mạch và corticoid. Xịt mũi trẻ em có thành phần dịch chiết ngũ sắc, ké đầu ngựa, tân di hoa, natri clorid, polysorbate, natri benzoat, PEG, tinh dầu khuynh diệp, tinh dầu long não, nước tinh khiết vừa đủ. Xịt mũi người lớn có dịch chiết ngũ sắc, ké đầu ngựa, tân di hoa, natri clorid, polysorbate, natri benzoat, tinh dầu bạc hà, tinh dầu long não, nước tinh khiết vừa đủ.

Ngoài ra còn 1 sản phẩm thảo dược giúp hỗ trợ giảm thời gian viêm đường hô hấp nhờ có tác dụng tăng cường sức đề kháng đồng thời hỗ trợ giảm nguy cơ mắc bệnh do vi khuẩn, virus, do sức đề kháng kém gây ra. Sản phẩm này có chứa các thành phần là thảo dược tự nhiên nên an toàn cho người sử dụng như Xuyên tâm liên, Thanh hao hoa vàng, Đinh hương, Diếp cá, Gừng, Hoa Hòe, Mã đề, Hoàng cầm, Kế sữa và Đông trùng hạ thảo. Các thảo dược này với liều lượng thích hợp được kết hợp trong một sản phẩm sẽ có tác dụng hỗ trợ cải thiện, giảm nhẹ các bệnh do virus gây ra, đặc biệt các virus có hệ gen là ARN trong đó có bệnh đường hô hấp.

Mùa lạnh không thể tránh, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bệnh hô hấp nếu biết chăm sóc đúng cách.